Grķšarlegt tap lķfeyrissjóša og sjóšsfélagar girtir upp fyrir haus.

Eftir fall N1 er komiš ķ ljós hversu vafasöm śtlįn lķfeyrissjóša voru til fyrirtękja žar sem engir fyrirvarar eša kröfur um veš og hįmarks skuldsetningu voru geršar į mešan sjóšsfélagar sjįlfir voru girtir upp yfir haus meš greišslumati, tryggu veši, verštryggingu og sjįlfskuldarįbyrgš.
 
Milljaršar afskrifašir vegna N1
 
Žaš er fróšlegt aš lesa fréttatilkynningu sem fylgdi frį Lķfeyrissjóši verslunarmanna sem gefur ķ skyn aš sjóšsfélagar žeirra séu hólpnir vegna žess aš sjóšurinn įtti engar kröfur į N1 og verša žvķ ekki fyrir fjįrhagslegu tjóni vegna žessa. Rétt er aš benda į aš ķslenskir lķfeyrissjóšir hafa rašaš sér nišur og tekiš hver fyrir sig sterka stöšu meš hinum żmsu višskiptablokkum sem ķ tilfelli Lķfeyrissjóšs verslunarmanna var Sķminn og tengd félög. Žaš kęmi ekki į óvart aš tap N1 verši smįvęgilegt mišaš viš tap sjóšsins į skuldabréfaśtgįfunni Simi 0601 en śtbošslżsing žess fylgir meš greininni sem višhengi og mį žar sjį hversu glórulausar lįnveitingar žetta voru og er gott dęmi um lįnveitingar lķfeyrissjóša til fyrirtękja.
 
Ķ tilefni žess aš Gušmundur Gunnarsson hefur nś veriš kjörinn stjórnarformašur lķfeyrissjóšsins Stafa sem hlżtur aš teljast įhugavert žar sem verkafólk sér aftur og aftur į eftir leištogum sķnum ķ valdamestu stöšurnar ķ ķslensku višskiptalķfi.  
 
Grein sem ég skrifaši ķ desember 2010 um lįnveitingar lķfeyrissjóšsins Stafa til N1.

Konungar Lżšskrumsins?

Ķ staš žess aš svara mįlefnalegum og gagnrżnum spurningum kjósa verkalżšskóngarnir (milljónaklśbburinn) aš tala sig ķ kringum hlutina meš slķkum hętti aš umbjóšendur žeirra sitja ringlašir eftir. Žeir kjósa aš fela sig į bakviš žögnina sem einkennir handónżta verkalżšsforystuna og fķlabeinsturninn sem žeir bśa ķ. 

Gušmundur Gunnarsson formašur rafišnašarsambandsins og vara stjórnarmašur ķ lķfeyrissjóšnum Stöfum fer hamförum gegn žeim sem opna į sér munninn gagnvart lķfeyrissjóšunum og leyfa sér aš gagnrżna žį. Hann talar um heilindi og vönduš vinnubrögš hjį stjórnendum lķfeyrissjóšanna žį sérstaklega hjį sķnum lķfeyrissjóši,Stöfum, žar sem hann er vara stjórnarmašur. Allir sem halda öšru fram eru lżšskrumarar af verstu sort.

Af žvķ tilefni er ég meš spurningu til Gušmundar sem hann hefur fengiš ķ athugasemda fęrslur sķnar en eyšir spurningunni jafnharšan śt og ég set hana inn. Reyndar hefur Gušmundur og ašrir samkóngar hans fengiš rįšleggingar PR-žręla sinna aš spurningum frį mér verši alls ekki svaraš meš opinberum hętti hverjar sem žęr kunna aš vera. Žvķ hef ég įkvešiš aš spyrja hann aftur į heimasķšu minni og žannig meš įberandi og opinberum hętti. 

Af hverju eru starfsmenn N1 skyldašir til aš borga ķ lķfeyrissjóšinn Stafi? Er žaš vegna žess aš stęrsti einstaki skuldari Stafa er N1?

Samkvęmt samtali mķnu viš stjórnarmann Stafa sem einnig er starfsmašur N1 og stjórnarmašur ķ VR,  fóru žessar stęrstu lįnveitingar sjóšsins ekki fyrir stjórn. Eru žetta faglegu vinnubrögšin meš sparifé launafólks sem Gušmundur Gunnarsson er alltaf aš tala um? Getur žś sem varastjórnarmašur ķ Stöfum lķfeyrissjóši svaraš mér hvort samžykktir og vinnureglur sjóšsins voru brotnar og eru žetta vinnubrögšin sem tķškast hjį lķfeyrissjóšum almennt? Hver er skuldastaša N1 og hverjar eru tryggingar, ef einhverjar eru, ķ skuldabréfalįnum sjóšsins til N1? N1 er skuldsett langt umfram veršmęti og samkvęmt mķnum heimildum eru skuldabréfalįn Stafa, aftast ķ kröfuröšinni.

Hverjar verša raunverulegar heimtur žessara lįna?

Ķ įrsskżrslu Stafa į bls.15 kemur fram aš N1 er langstęrsti skuldari sjóšsins, sķšan er fariš yfir afskriftir į skuldabréfum frį hruni sem sżnir aš Stafir voru ķ nįkvęmlega sömu fjįrfestingavitleysunni og ašrir sjóšir. 

Śr Samžyktum og vinnureglum Stafa lķfeyrissjóšs. 

5.5 Stjórn sjóšsins fer meš yfirstjórn hans. Stjórnin skal fjalla um allar meirihįttar įkvaršanir varšandi stefnumótun og starfsemi sjóšsins. Hśn skal annast um aš nęgjanlegt eftirlit sé haft meš bókhaldi og mešferš fjįrmuna sjóšsins. Stjórn sjóšsins ręšur framkvęmdastjóra, įkvešur laun hans og önnur starfskjör og setur honum starfsreglur. Stjórn sjóšsins ręšur forstöšumann endurskošunardeildar eša semur viš sjįlfstętt starfandi eftirlitsašila til aš annast skipulagningu innri endurskošunar. Stjórn skal einnig móta innra eftirlit lķfeyrissjóšsins og skjalfesta eftirlitsferla.

5.5.2 Framkvęmdastjóri annast daglegan rekstur sjóšsins ķ samręmi viš mótaša stefnu og fyrirmęli sem stjórn hefur gefiš. Framkvęmdastjóri ręšur starfsmenn til sjóšsins. Framkvęmdastjórinn er ekki kjörgengur sem stjórnarmašur ķ lķfeyrissjóšnum. Įkvaršanir sem eru óvenjulegar eša mikils hįttar skal framkvęmdastjóri ašeins taka meš sérstakri įkvöršun stjórnar eša samkvęmt įętlun sem samžykkt hefur veriš af stjórninni. Sé ekki unnt aš bera meirihįttar įkvaršanir undir stjórnarfund, skal haft samrįš viš formann stjórnar og ašra stjórnarmenn eftir föngum. Slķkar įkvaršanir skal sķšan taka fyrir į nęsta stjórnarfundi.

5.7 Stjórnarmašur lķfeyrissjóšs eša framkvęmdastjóri mį ekki taka žįtt ķ mešferš mįls ef hann hefur hagsmuna aš gęta sem kynnu aš fara ķ bįga viš hagsmuni sjóšsins. Sama gildir ef um er aš ręša įkvaršanir sem tengjast fyrirtęki žar sem stjórnarmašur kann aš eiga umtalsveršra hagsmuna aš gęta sem eigandi, stjórnarmašur eša starfsmašur. Skylt er žeim, sem ķ hlut į, aš upplżsa um ašstęšur sem valda kunna vanhęfi samkvęmt framansögšu.  

5.7.1 Stjórn sjóšsins og framkvęmdastjóri mega ekki gera neinar žęr rįšstafanir sem bersżnilega eru til žess fallnar aš afla įkvešnum sjóšfélögum, fyrirtękjum eša öšrum ótilhlżšilegra hagsmuna, umfram ašra eša į kostnaš sjóšsins.

Ķ staš žess aš stappa stįlinu ķ launafólk og standa ķ lappirnar, tala verkalżšskóngarnir um įbyrgar kröfur og hversu lķtiš sé til skiptanna.

Ķ staš žess aš efla samstöšu ala žeir į mešvirkni,uppgjöf og hręšslu.

Žeir eru Konungar Lżšskrumsins!

Žetta er einungis lķtiš brot af vafasömum śtlįnum lķfeyrissjóšanna.

Ragnar Žór Ingólfsson

Stjórnarmašur ķ VR


Skrįr tengdar žessari bloggfęrslu:

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Sumarliši Einar Dašason

Góšur pistill hjį žér eins og venjulega. Skrķpaleikurinn hér į Ķslandi viršist engan enda ętla aš taka.

Sumarliši Einar Dašason, 15.8.2011 kl. 13:15

2 Smįmynd: Erla Magna Alexandersdóttir

Rett hjį žer- vęri ekki hęgt aš koma į einhverskonar lķšręši meš eftirlaun fólks- aš ekki einn KÓNGUR geti lįnaš vinum sķnum allann sjóšinn ?

Erla Magna Alexandersdóttir, 15.8.2011 kl. 19:43

3 Smįmynd: Helga Kristjįnsdóttir

    Žaš er ekki logiš į žį.Ég segi nś lķka ętlar žetta engan enda aš taka.

Helga Kristjįnsdóttir, 15.8.2011 kl. 21:34

4 Smįmynd: Įrni Gunnarsson

Jį, svartur er mökkurinn. Mikiš djöf. eru menn oršnir óskammfeilnir.

Įrni Gunnarsson, 16.8.2011 kl. 20:13

5 Smįmynd: Jślķus Björnsson

Ég er bśin aš greiša ķ skammtķma įhęttusjóši ķ 30 įr. Vešsöfn sem talin subprime erlendis eru žau sem fylgja skammtķma sveiflum į kauphallar brask mörkušum, sem geta fylgt langt vexti į veršlagi, og skilaš mest 100 % öruggt raunvirši til baka ef bréfinn samastanda af lįgum nafnvöxtum  [breytilegun: max 5,0% ] og hlutbréfinn eru śr breišum grunni stöndugra rekstrafyrirtękja sem lśta eftirspurn 80 % Neytenda sem er meš mešatekjurnar.  Prime AAA + miša viš veršbólgu ķ samręmi viš lįnstķma vešskuldarbréfanna og skila raunvirši 100%.  Allir vit aš ķ Kauphöllum er žaš risar og innherjar sem eiga mesta séns į langtķma raunįvöxtun umfram langtķma verštryggingu.  Alžjóšlega byrjar langtķma verštygging į bréf ķ jafnvęgissjóši eftir 5 įr eša 60 mįnuši: Medium term.   Til aš įkveša 30 įra veršbętur  til dęmis ķ USA įriš 2000 žį var veršbólga  [CIP hękkanir launžega] frį 1970 um 135 % UK fór upp 150%. 2000 er hęgta rįšgera ķ max sömu veršbólgu til 2030, žaš er meša vešbętur į įri um 4,5% og 22,5% yfir öll fimm įra mešaltöl.  Žeir sem gera rįš fyrir  meir veršbólgu en ķ UK 150% nęstu 30 įr eiga ekki aš sękja um ašild aš EU, žvķ efnahagsrefsingar viš aš rįšgerš meiri veršbólgu er dżrar. Svo er žaš tališ landrįš og daušsök aš rįšgera til dęmis 180 % veršbólgu į 30 įrum.   Žess vegna er gerš karfa aš um reišufjįrgreišlur śr sama fjölda lįnsveša vaxi veldisvķsilega aš raunvirši nęstu 30 įr, almennt er yfirleitt rįš gert aš žęr fylgi veršlagi eša minnki, Rįšagerširnar er af 10 prósent valda mesa hópnum ķ hverju rķki. Til aš vešsafn 1000 vešlįna aš upphęš aš mešal tali 20.000.000  sé verštyggt žarf aš hękka nżja śtgįfur ef nafnvextir eru  fastir, eša ef breytilega žį eru öllu lįn meš sömu nafnvöxtum hękkuš og lękkuš. Žetta er alžjóšlegi Prime langtķmavertyggingar grunnurinn sem var aflagšu hér um 1980 og subPrime vešsöfn tekinn upp og kolólögleg nżfrjįlhyggju form um  1989 Balloon sem hękka aš raunvirši allan lįnstķmann ķ samręmi viš veldislegu raunįvunarkröfuna,  sem eiga aš skila gešveika ķbśšlįna sjóši almennra neytenda hįmarks kauphallar braslk raunįvöxtum į öll tķmum, svo Lķfeyrsjóšakerfiš geti keypt fimm įr bréf hans.   Allir geta reiknaš śt aš žessu lįn er reiknuš śt žį fylgja žau rįšgeršu nśviršu sķnu.   Hinvegar žurfa menn aš ansi heimskir ef žeir telja sjóšasöfnin ķ heildina litiš hafa fylgt nśvirši sķnu, sannanir fyrir hinu gagnstęša eru öllum ljósar. Žetta sub:form er tališ öruggt til verštrygginga ķ mest 24 mįnuši erlendis. Enda męlir AGS meš aš kerfiš hér sé tekiš śt į 24 mįnaša fresti.      

Hér er margar lögleysur ķ bókhaldslögum.  Grunn skilningur į tvķhliša bókhaldi enginn og ķsl.fręšingar lęra fyrst sjoppu bókhaldi utan aš og sérhęfa sig svo ķ óreglulegu hęttum skammtķma brasks.

Ég lįna žér mitt eigin fé [30 millur]<=>  reišufé [30 millur]. Upphafs jafnvęgisreikingur.  Reišu fé mitt er bęrt Debit og skulding mķn viš aš višhalda žvķ Kredit.   Žś sem um aš borga mér til baka [60 millur] ķ 30 [2 milla] greišlum : įrlega.

Ég fęri nżjan efnahags reikning eiginfé [30 millur] <=> jafngreišsluskuld [60 millur] - afskriftir [30 millur].  

Žar sem raunvirši eiginfjįr veršur alltaf aš vera verštryggšur mismunur į skuldum og eignum erlendis frį upphafi sišmenningar. 

Eftir 1 įra borgar žś fyrstu jöfnu greišlu [2 millur].  Fyrst efnahagsreikningur veršur eiginfé [30 millur] <=> reišufé [2 millur] + jafngreišluskuld[58 millur] - afskritir [30 millur].

Hér var gert rįš fyir 135% veršbólgu og viš uppfęrum žvķ eiginfé til aš gefa rétta mynd af įbyrgum rekstri um 4,5 % [1,35 millur]. Efnahags reikningur eftir langtķma raunmat veršur: Eiginfé [31,35 millur] <=> reišufé [2 millur] + jafgreišsluskuld[58 millur] - afskriftir [ 28,65 millur].    

 Ef vešiš ķ upphafi var 80% af nżbyggingarkostnaši eignar ķ grónu hverfi žar sem śtstreymi veša er stöšugt ķ gegnum įrin.  žį var eignin 37,5 milljónir. Ef veršbólga er engin žį verša engar hękkanir į skammtķma braskmörkušum, žį tekur 15 įr aš borga lįniš [vešhluta eignar tilbaka].  

Žar sem žetta er ekki raunvaxtasjóšur žį borgar žessi sjóšur enga vaxtaskatta nema max 1,0% . Žaš geta veriš velta  i milljaršur og safn mjög gamalt  [8 kynslóša] meš upphaflegt eigin fé 30 milljónir 10 milljónir eša 33% hagnašur af stofn eiginfé.

Hér į Ķslandi voru sett lög žegar ég var ekki bśinn aš fį nóg af bullinu hér, lög sem sögšu aš uppfęra skyllt eiginfé hjį öllum rekstri um veršbólgu sķšast įrs. Į langtķma forsendum  er žetta til aš gefa of góš mynd aš rekstri žegar veršbólga vex. 

Samanber ef veršbólga fyrst įriš hefši veriš 10%  [3 millur], žį liti falsaši efnhagsreiknurinn śr žannig.  eiginfé [33 millur] <=> reišu fé [2 millur] + vešskuld [58 millur] - afskriftir[ 27 millur]   

Žessi villa gerir žaš aš verkum aš minna er tališ vera ķ varasjóši og įhętta minni lķka.

Venjulega til aš villa um fyrir newbees: er žetta sett upp eiginfé[ 33 millur + 27 millur] <=> reišfé [2 millur] + vešskuld [58 millur].  Žetta skżrir hversvegna lögleg jafngreišlu lįn verštyggja best , engir eftir į greiddir okur vextir. Amoritization dreifing vegna vešaflosnar er lögfręšileg atriš ef kemur til uppbošs, slķkt gerst ekki ef sjóšur er rekinn Prime AAA bara til aš verštryggja reišfjįrmismun ķ sama verštyggingar safni fjölda langtķma jafngreišlulįna. Hér ķ gamla dag var žetta fjöregg lķtt įberandi innan bankanna,  ķ umsjón  mest eins ódżrs starfsamans.  Žetta er kallašir Buffer hjį žeim. Lķfeyrisjóšir halda sig hundraš prósent viš aš verštryggja allt sitt eigiš fé eingöngu, Žeir gera śt beingreišslur og tryggja meš vešlįnasjóšum meiri kaupmįtt og aušvelda vęntalegum elližegum aš borga išgjöld.     Tókum upp Prime AAA+++, žį kostar mikiš minna af varasjóšum. Tökum upp beingreišlu lķfeyrirsjóši, žį kostar ekkert aš verštryggja.  Reynsla mķn sķšustu 30 įr aš treysta vitskertum bröskurum fyrir mķnu ęfi kvöldi er nóg, annaš eins reišfjįr tap į 30 įrum er vķti til varnašar.

Jślķus Björnsson, 19.8.2011 kl. 04:21

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband